«Γι’ αυτό και ο άγιος Εφραίμ στον βίο του οσίου Αβραμίου γράφει ότι ο διάβολος θέλοντας να εξαπατήσει τον όσιο Αβράμιο, εκεί που κατά τα μεσάνυκτα έψαλλε ο όσιος έλαμψε το κελί του και άκουσε φωνή που έλεγε:
– «Είσαι μακάριος Αβράμιε, γιατί κανένας δεν είναι όμοιος με σένα, γιατί φύλαξες όλα τα προστάγματα μου».
Ο Αβράμιος αποκρίθηκε:
– «Το σκότος σου να είναι μαζί σου στην απώλεια, γεμάτε ψεύδος και απάτη· εγώ βέβαια είμαι άνθρωπος αμαρτωλός».
Στο Συμεών τον Στυλίτη πάλι φάνηκε ο διάβολος γεμάτος φως με κόκκινα άλογα λέγοντας:
«Ο Κύριος έστειλε εμένα τον άγγελο του για να σε αρπάζω (στον ουρανό) όπως άρπαξα τον (προφήτη Ηλία· ανέβα λοιπόν στο αμάξι για να πάμε στον ουρανό, επειδή όλοι οι άγγελοι και οι άγιοι θέλουν να σε δουν».
Και επειδή θέλησε ν’ ανέβει, έκανε το σημείο του σταυρού και αμέσως έγινε άφαντος ο διάβολος, όπως διηγείται ο μαθητής του Αντώνιος.
Γι’ αυτό και ο αββάς Αρσένιος, επειδή άκουσε από τον διάβολο ότι: «εγώ είμαι ο Χριστός», αποκρίθηκε: «Δεν θέλω να δω τον Χριστό σ’ αυτό τον κόσμο, αλλά στον μέλλοντα».
Ο όσιος Ιωάννης (ο οποίος προείπε στον βασιλιά Θεοδόσιο την νίκη που επρόκειτο να καταφέρει κατά των βαρβάρων) είδε αμάξια και ολόφωτα άλογα και άκουσε φωνή που έλεγε:
– «Άνθρωπε, όλα τα έκανες όπως έπρεπε τώρα, γνώρισε με τον βασιλιά σου και λάτρευσε με».
Ο Ιωάννης είπε: «Τον Κύριο τον Θεό μου θα προσκυνήσω και μόνο αυτόν θα λατρεύσω».
Αλλά και στον μεγάλο Παχώμιο φάνηκε ο διάβολος με τη μορφή του Χριστού και είπε:
– «Παχώμιε, εγώ είμαι ο Χριστός και ήλθα σε σένα τον πιστό μου φίλο».
Ο Παχώμιος αποκρίθηκε:
– «Ο Χριστός είναι ειρήνη, ενώ εσύ με γέμισες ολόκληρο ταραχή».
Γι’ αυτό κάνοντας το σταυρό του έγινε άφαντος ο διάβολος. Αυτό το διηγείται στον βίο του κάποιος Διονύσιος.
Και τον μοναχό Ουάλη εξαπάτησε ο διάβολος και πολλές φορές φάνηκε σ’ αυτόν σαν άγγελος· έπειτα παίρνοντας ο καταραμένος σχήμα Χριστού και έχοντας μαζί του πολλούς λαμπερούς δαίμονες,
– «να, του είπε, ήλθε ο Χριστός προς εσένα».
Και έτσι ο δυστυχισμένος λάτρευσε τον διάβολο. Και επειδή ήλθε η ώρα να μεταλάβουν οι Πατέρες και όλοι κοινώνησαν αυτός
– «δεν θέλω, είπε, να κοινωνήσω, επειδή εγώ είδα τον Χριστό». Και έτσι τον έδεσαν οι αδελφοί ως τρελό και παράφρονα, όπως το διηγείται ο Παλλάδιος (από τον Κορέσιο).
Σημείωσε ακόμη ότι ο Μέγας Μακάριος ο Αιγύπτιος, όταν ρωτήθηκε από που μπορεί κανείς να καταλάβει και να διακρίνει τα σημάδια της χάρης και αυτά της πλάνης, επειδή ο διάβολος μετασχηματίζεται σε άγγελο φωτός και γίνονται τα (σημάδια) της πλάνης παρόμοια με αυτά της χάρης, σ’ αυτή την ερώτηση, λοιπόν, αποκρίνεται ο άγιος και λέει ότι:
«τα σημάδια της χάρης έχουν χαρά, ειρήνη, αγάπη, αλήθεια· αυτή η αλήθεια αναγκάζει τον άνθρωπο να επιζητεί την αλήθεια. Ενώ τα είδη της αμαρτίας είναι γεμάτα ταραχή και δεν έχουν αγάπη και χαρά προς τον Θεό. Γιατί όπως η πικρίδα (η πικραλίδα δηλαδή και το αντίδι) είναι όμοια με το μαρούλι, το ένα βέβαια γλυκό, ενώ το άλλο πικρό και στην ίδια την περίπτωση της χάρης υπάρχουν πράγματα όμοια με την αλήθεια και υπάρχει και η ίδια υπόσταση της αλήθειας (Ομιλ. Ζ΄, ερωτ. γ΄). Όπως λοιπόν η γεύση είναι (αυτή) που διακρίνει το πικρό αντίδι από το γλυκό μαρούλι, έτσι και η ταραχή ή η ειρήνη της καρδιάς είναι που διακρίνει τα οράματα της πλάνης από αυτά της χάρης.
Ο άγιος πάλι Παύλος ο Λατρηνός, όταν ρωτήθηκε από τον μαθητή του τι διαφέρει το φως του διαβόλου από το φως της χάρης, αποκρίθηκε ότι «το φως της αντίθετης δύναμης [το διαβολικό δηλαδή] μοιάζει με τη φωτιά και τον καπνό και είναι όμοιο με την αισθητή φωτιά και όταν το δει αυτό ταπεινή και καθαρή ψυχή, αισθάνεται προς αυτό αηδία και αποστροφή. Το αγαθό όμως φως του αγαθού είναι γεμάτο από πολλή χάρη και καθαρό, και όταν έλθει αγιάζει και γεμίζει την ψυχή φως και χαρά και ιλαρότητα, την κάνει ήμερη και φιλάνθρωπη» (Κεφ. ξγ΄, του Αγίου Καλλίστου και Ιγνατίου, Φιλοκαλία 1067).wordpress.