Συνομιλία Α΄ με τον Αββά Μωυσή
Κεφάλαιο 22: Η τετραπλή έννοια της διακρίσεως.
Η διάκριση μας είναι απαραίτητη σε τέσσερα βασικά σημεία, όπως είπαμε προηγουμένως. Πρώτα απ’ όλα δεν πρέπει να ξεφύγει την προσοχή μας το υλικό του νομίσματος, αν δηλαδή, αυτό είναι πραγματικό χρυσάφι ή άλλο επιχρυσωμένο μέταλλο.
Μετά, πρέπει να πετάμε, σαν κίβδηλα νομίσματα, τις σκέψεις που φαίνονται να μας λένε για καλά έργα, αλλά στην πραγματικότητα αυτές έχουν απατηλή επένδυση και φέρουν την ψεύτικη σφραγίδα του Βασιλιά.
Στη συνέχεια, πρέπει να διακρίνουμε και να απορρίπτουμε τις ψευδείς και αιρετικές δοξασίες, που σαν ψεύτικη σφραγίδα μπαίνουν πάνω στο πολύτιμο χρυσάφι των λόγων της Αγίας Γραφής. Γιατί αυτή η σφραγίδα δεν φέρει την εικόνα του πραγματικού Βασιλιά, αλλά του διαβόλου, που επιδιώκει να αρπάξει τον θρόνο τον οποίο έχει ο Θεός στην ψυχή μας.
Τέλος, πρέπει να μη δεχόμαστε τα νομίσματα που έχουν χάσει την αξία τους, εξαιτίας της σκουριάς της κενοδοξίας, και γι’ αυτό έχουν λιγότερο βάρος και στη ζυγαριά των Πατέρων αποδεικνύονται λειψά. Για να μη συμβεί λοιπόν και σε εμάς αυτό, για το οποίο μας προειδοποιεί ο Κύριος, ας αγωνιζόμαστε να μη χάσουμε την ανταπόδοση και την αμοιβή για τους τόσους κόπους μας. «Μη μαζεύετε», λέει ο Κύριος, «θησαυρούς πάνω στη γη, όπου τους αφανίζει ο σκόρος και η σκουριά κι όπου κλέφτες κάνουν διαρρήξεις και τους κλέβουν» (Ματθ. 6, 19).
Κάθε φορά δηλαδή που επιχειρούμε κάτι παρακινημένοι από την κενοδοξία, πρέπει να γνωρίζουμε, όπως λέει ο Κύριος, ότι θησαυρίζουμε θησαυρό πάνω στη γη. Επόμενο είναι λοιπόν, ο θησαυρός αυτός να θαφτεί μέσα στο χώμα, να καταστραφεί από τους δαίμονες. Να τον αφανίσει δηλαδή η διαβρωτική σκουριά της ματαιοδοξίας, ή ακόμα και να τον καταφάει ο σκόρος της υπερηφάνειας. Κι έτσι, αυτός που τον έχει κρύψει στη γη, δεν θα έχει πλέον κανένα κέρδος.
Γι’ αυτό πρέπει συνεχώς να ερευνούμε το εσωτερικό της καρδιάς μας και να διακρίνουμε με ερευνητικό μάτι τα ίχνη αυτών που μπαίνουν μέσα μας. Για να μη συμβεί και εισχωρήσει κρυφά, εξαιτίας της απροσεξίας των σκέψεων μας, κανένα νοητό θηρίο, λιοντάρι ή δράκοντας, και μπαίνοντας αφήσει λαθραία και επικίνδυνα ίχνη από τα πατήματα του, τα οποία, στη συνέχεια, θα οδηγήσουν και άλλους εχθρούς μέσα στα μύχια της καρδιάς μας.
Κάθε μέρα και κάθε ώρα πρέπει να οργώνουμε το χωράφι της καρδιάς μας με το αλέτρι του Ευαγγελίου, να φέρνουμε δηλαδή συνεχώς στον νου μας τον Σταυρό του Κυρίου. Έτσι θα κατορθώσουμε να εξαφανίσουμε και να εξολοθρεύσουμε από τις καρδιές μας, όχι μόνο τα βλαβερά θηρία, αλλά ακόμη και τις τρύπες, όπου κρύβονται τα φαρμακερά φίδια.
Κεφάλαιο 23: Ομιλία του Γέροντα άξια του ζήλου των ακροατών του.
ΑΒΒΑΣ ΚΑΣΣΙΑΝΟΣ: Θαυμάσαμε αυτούς τους λόγους του Γέροντα και μέσα μας άναψε ένας ακόρεστος ζήλος. Ο Γέροντας, βλέποντας το θαυμασμό και την έκπληξη μας, σταμάτησε για λίγο να μιλάει και αμέσως μετά είπε: Επειδή ο ενθουσιασμός σας, παιδιά μου, έγινε αφορμή να φθάσει η συζήτηση μέχρις εδώ, και κάποια φλόγα ανάλογη με την προθυμία σας, σάς αυξάνει τη διάθεση για περισσότερη αδολεσχία πάνω σ’ αυτά τα ζητήματα, απ’ αυτό το γεγονός εγώ καταλαβαίνω ότι διψάτε να διδαχθείτε καθετί που έχει σχέση με την πνευματική τελειότητα.
Γι’ αυτό, σε όσα είπα προηγουμένως, θα προσθέσω ακόμη μερικά για τη μεγάλη σημασία και το κάλλος της αρετής της διακρίσεως, η οποία είναι η βασίλισσα όλων των αρετών. Θα σας αναπτύξω λοιπόν στη συνέχεια την αξία και την σπουδαιότητα αυτής της αρετής. Θα το επιχειρήσω βέβαια αυτό, όχι μόνο αναφέροντας παραδείγματα από την καθημερινή ζωή, αλλά κυρίως με λόγους και συμβουλές των Πατέρων.
Θυμάμαι ότι συνέβαινε παλιότερα να με παρακαλούν συχνά μερικοί με πόνο και δάκρυα να τους μιλήσω γι’ αυτήν την αρετή. Κι ενώ εγώ ήθελα πολύ να τους διδάξω, μου ήταν αδύνατον να το κάνω. Δεν μου ερχόταν τότε στον νου καμιά σκέψη, αλλά ούτε καν είχα τη δύναμη να μιλήσω. Έτσι τους άφηνα να φύγουν χωρίς ν’ ακούσουν λόγο παρακλητικό.
Από αυτό το γεγονός γίνεται φανερό ότι η Χάρη του Θεού χορηγεί στον ομιλητή λόγο, τότε μόνο, όταν οι ακροατές είναι άξιοι γι’ αυτόν τον λόγο και όταν έχουν ζήλο για να τον εφαρμόσουν.
Τώρα όμως, επειδή οι λίγες ώρες της νύχτας που μας απομένουν δεν είναι αρκετές για να συμπληρώσουμε αυτή την ομιλία, ας αναπαύσουμε λίγο το σώμα μας. Γιατί, αν δεν δώσουμε στο σώμα αυτές τις λίγες ώρες, αργότερα, θα απαιτήσει να του δώσουμε όλη τη νύχτα. Θα ασχοληθούμε λοιπόν με αυτό το θέμα μας κατά τη διάρκεια της αυριανής ημέρας ή της νύχτας, εξετάζοντάς το με λεπτομέρειες και χωρίς διακοπές.
Γιατί πρέπει ο καλός δάσκαλος που θέλει να διδάξει την αρετή της διάκρισης, να αποδεικνύει έμπρακτα ότι έχει αυτή την αρετή και ότι την λειτουργεί στη ζωή του. Πρέπει δηλαδή να αποδείξει με τον τρόπο που θα προσφέρει τη διδαχή του, αλλά και με την υπομονή του, ότι βιώνει την αρετή της διάκρισης. Έτσι, μιλώντας για αυτή την αρετή, που είναι η μητέρα του μέτρου, δεν θα πέσει ο ίδιος στο αντίθετο. Δηλαδή δεν θα παρατείνει υπερβολικά τη διάρκεια της συνομιλίας, καταστρέφοντας έτσι με τα έργα του αυτό που εξυμνεί με τον λόγο του.
Θα είναι καλό πράγμα λοιπόν, όταν με τη Χάρη του Θεού ασχοληθούμε μ’ αυτή τη σπουδαία αρετή και όταν μιλήσουμε για την μεγάλη αξία της, να κρατήσουμε και το μέτρο, πράγμα που είναι και ο πρώτος καρπός της. Να μην επιτρέψουμε δηλαδή στον εαυτό μας να μακρύνει υπερβολικά τον λόγο.
ΑΒΒΑΣ ΚΑΣΣΙΑΝΟΣ: Σ’ αυτό το σημείο ο σεβάσμιος Γέροντας Μωυσής διέκοψε τη συνομιλία μας και μας προέτρεψε να αποσυρθούμε για ανάπαυση, παρόλο που εμείς, γεμάτοι λαχτάρα, κρεμόμαστε κυριολεκτικά από τα χείλη του.
Ξαπλώσαμε πάνω στις ψάθες, στις οποίες πριν καθόμασταν. Για μαξιλάρια μας έδωσε δεμάτια από μεγάλα φύλλα παπύρου που ήταν δεμένα χαλαρά. Οι μοναχοί κάνουν με τα φύλλα αυτά μακριά και λεπτά δεμάτια, τα οποία συνηθίζουν να τα δένουν σε διαστήματα ενάμισι ποδιού. Αυτά τα χρησιμοποιούν άλλοτε για σκαμνιά, κατά τη διάρκεια των εκκλησιαστικών Ακολουθιών, και άλλοτε για προσκέφαλα, κατά τον ύπνο. Αυτά δεν είναι πολύ σκληρά, αλλά αντίθετα, είναι άνετα και βολικά. Εξυπηρετούν πολύ τους μοναχούς γι’ αυτές τις χρήσεις, όχι μόνο επειδή είναι ελαφρά και μαλακά, αλλά και επειδή κατασκευάζονται εύκολα από τον πάπυρο που φυτρώνει άφθονος στις όχθες του Νείλου. Τα χρησιμοποιούν επίσης πολύ, επειδή το υλικό τους είναι εύκολο στη χρήση και αρκετά ελαφρύ. Έτσι, μπορούν να μεταφέρονται χωρίς κόπο, όπου τα χρειάζονται.
Όταν μας αποχαιρέτησε ο Γέροντας, πλαγιάσαμε με βαθιά γαλήνη στην καρδιά μας, απόλυτα ευχαριστημένοι για τη συνομιλία που είχαμε, και γεμάτοι προσδοκία για την επόμενη συζήτηση, την οποία ο Γέροντας μας είχε ήδη υποσχεθεί.
Αββά Κασσιανού. Συνομιλίες με τους Πατέρες της ερήμου. Τόμος Α΄.
εκδ. Ετοιμασία. Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου, Καρέας 2004..wordpress.