«Η μεγαλύτερη αρρώστια είναι η υπερηφάνεια, η οποία μας μετέφερε από τον Παράδεισο στη γη, και από τη γη προσπαθεί να μας πάει στην κόλαση.»
— Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης
Υπάρχουν ασθένειες του σώματος που τις αντιλαμβανόμαστε αμέσως. Πονάμε, υποφέρουμε και αναζητούμε θεραπεία.
Υπάρχουν όμως και ασθένειες της ψυχής που μπορούν να μεγαλώνουν μέσα μας χωρίς καν να καταλαβαίνουμε ότι είμαστε άρρωστοι.
Και μία από τις πιο επικίνδυνες είναι η υπερηφάνεια.
Ο Άγιος Παΐσιος χρησιμοποιεί έναν συγκλονιστικό λόγο: η υπερηφάνεια είναι εκείνη που έβγαλε τον άνθρωπο από τον Παράδεισο και εξακολουθεί να προσπαθεί να τον απομακρύνει από τον Θεό.
Γιατί;
Γιατί η υπερηφάνεια ψιθυρίζει στον άνθρωπο:
«Δεν χρειάζεσαι κανέναν.»
«Εσύ ξέρεις καλύτερα.»
«Εσύ έχεις δίκαιο.»
«Γιατί να ζητήσεις συγγνώμη;»
«Γιατί να ταπεινωθείς;»
Και κάπως έτσι, χωρίς θόρυβο, ο άνθρωπος αρχίζει να τοποθετεί το “εγώ” εκεί όπου θα έπρεπε να βρίσκεται ο Θεός.
Η υπερηφάνεια δεν εμφανίζεται πάντοτε ως αλαζονεία
Αυτό είναι ίσως το πιο λεπτό σημείο.
Μπορεί να κρύβεται ακόμη και πίσω από πράγματα που εξωτερικά φαίνονται σωστά.
Μπορεί να είμαστε πεπεισμένοι ότι έχουμε δίκαιο — και να μην μπορούμε να συγχωρήσουμε.
Μπορεί να κάνουμε καλό — αλλά να περιμένουμε αναγνώριση.
Μπορεί να υπηρετούμε — αλλά να πληγωνόμαστε όταν δεν μας ευχαριστούν.
Μπορεί να συμβουλεύουμε τους άλλους — αλλά να μην αντέχουμε όταν κάποιος συμβουλεύει εμάς.
Μπορεί ακόμη και να προσευχόμαστε — και μέσα στην καρδιά μας να συγκρίνουμε τον εαυτό μας με τους άλλους.
Γι’ αυτό η υπερηφάνεια είναι τόσο δύσκολη στην αναγνώριση:
βλέπει εύκολα τα λάθη των άλλων και δυσκολεύεται τρομερά να δει τα δικά της.
Η θεραπεία δεν είναι η αυτοϋποτίμηση
Η Ορθόδοξη ταπείνωση δεν σημαίνει να θεωρούμε ότι δεν έχουμε καμία αξία.
Σημαίνει να βλέπουμε τον εαυτό μας με αλήθεια ενώπιον του Θεού.
Να αναγνωρίζουμε τα χαρίσματά μας, αλλά να γνωρίζουμε από πού προέρχονται.
Να δεχόμαστε ότι μπορούμε να κάνουμε λάθος.
Να έχουμε τη δύναμη να πούμε:
«Συγχώρεσέ με.»
Να μπορούμε να ακούσουμε.
Να μην αισθανόμαστε ότι κάθε διαφωνία είναι προσβολή.
Να μη χρειαζόμαστε πάντοτε να έχουμε τον τελευταίο λόγο.
Αυτή η ταπείνωση δεν μικραίνει τον άνθρωπο.
Τον ελευθερώνει.
Από το «εγώ» στο «γενηθήτω τὸ θέλημά Σου»
Η πτώση του ανθρώπου συνδέεται με την επιθυμία της αυτονομίας από τον Θεό.
Η θεραπεία, αντίθετα, αρχίζει όταν ο άνθρωπος επιστρέφει στην εμπιστοσύνη:
«Γενηθήτω τὸ θέλημά Σου.»
Εκεί βρίσκεται μια μεγάλη πνευματική αντιστροφή.
Η υπερηφάνεια λέει:
«Εγώ.»
Η ταπείνωση λέει:
«Χριστέ μου, χωρίς Εσένα δεν μπορώ.»
Η υπερηφάνεια απαιτεί δικαίωση.
Η ταπείνωση αναζητά μετάνοια.
Η υπερηφάνεια συγκρίνεται.
Η ταπείνωση αγαπά.
Η υπερηφάνεια χωρίζει.
Η ταπείνωση ενώνει.
Και γι’ αυτό ο ίδιος ο Χριστός μάς δείχνει τον δρόμο:
«Μάθετε ἀπ’ ἐμοῦ, ὅτι πρᾷός εἰμι καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ.»
(Ματθ. 11,29)
Ας αναρωτηθούμε σήμερα
Όταν κάποιος με διορθώνει, ακούω ή αμέσως αμύνομαι;
Όταν αδικηθώ, αναζητώ ειρήνη ή δικαίωση;
Μπορώ να πω ένα ειλικρινές «συγγνώμη» χωρίς να προσθέσω μετά ένα «αλλά»;
Και όταν κάνω κάτι καλό, μου αρκεί ότι το γνωρίζει ο Θεός;
Ίσως εκεί, μέσα στις απαντήσεις μας, να ανακαλύψουμε μικρές κρυμμένες γωνιές του εγωισμού μας.
Και αυτή η ανακάλυψη δεν πρέπει να μας απογοητεύσει.
Μπορεί να γίνει η αρχή της μετάνοιας.
Προσευχή
Κύριε Ιησού Χριστέ, λύτρωσέ με από την υπερηφάνεια που σκοτίζει τον νου και σκληραίνει την καρδιά. Χάρισέ μου ταπείνωση, διάκριση και μετάνοια. Δίδαξέ με να βλέπω πρώτα τα δικά μου σφάλματα, να συγχωρώ τους άλλους, να δέχομαι τη διόρθωση και να μην αναζητώ την ανθρώπινη δόξα. Βοήθησέ με να μικραίνει μέσα μου το «εγώ», ώστε να μεγαλώνει η παρουσία Σου. Αμήν.
Η ταπείνωση δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος χάνει την αξία του.
Σημαίνει ότι παύει να λατρεύει τον εαυτό του και αφήνει χώρο μέσα του για τον Θεό.
Άγιε Λάζαρε, Φίλε του Χριστού, πρέσβευε υπέρ ημών των αμαρτωλών.
Το Περιβόλι του Αγίου Λαζάρου.
Προς δόξαν του Παναγίου και Ζωοποιού Τριαδικού Θεού!
#ΆγιοςΠαΐσιος#ΆγιοςΠαΐσιοςΟΑγιορείτης#Υπερηφάνεια#Ταπείνωση#Μετάνοια#Ορθοδοξία#ΟρθόδοξηΠίστη#ΠνευματικήΖωή#Χριστός#Πίστη#Προσευχή#Αγάπη#Διάκριση#ΠατερικόςΛόγος#ΛόγοιΑγίων#ΠνευματικόςΑγώνας#ΤοΠεριβόλιΤουΑγίουΛαζάρου.ΙΗΣΟΥΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΟ ΦΩΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ